Chưa thấm đòn từ 3 dự án “qua 4 đời Bộ trưởng”, Hà Nội đẻ thêm đường sắt 65.000 tỷ để trêu tức dân?

Bất chấp hiện thực, hiện trạng, bất chấp cả sự phẫn nộ của dư luận, Hà Nội lại đề xuất làm tuyến đường sắt hơn 65.000 tỷ đồng dự kiến chạy từ phố Văn Cao đến Hòa Lạc. 65.000 tỷ đồng không phải con số nhỏ, nhất là vào thời điểm dịch bệnh vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, bao nhiêu công nhân mất việc, doanh nghiệp phá sản.

Trước khi đưa ra đề xuất này, liệu Hà Nội có tính đến chuyện hoàn thành tuyến đường sắt đô thị số 1 sau 15 năm chưa thể khởi công, tuyến số 2 đội vốn từ 19.555 tỉ đồng lên 35.678 tỉ đồng dù chưa làm kể cả một mét đường? Mục đích đẻ ra thêm tuyến metro 65.000 tỷ vào lúc này phải chăng là để trêu ngươi sự nhẫn nại và sức chịu đựng của dân chăng?

Đường sắt trên cao Cát Linh – Hà Đông đã vận hành thử nhưng đến nay vẫn chưa đưa vào hoạt động.

Dự án đường sắt đô thị Hà Nội, tuyến số 1: 15 năm vẫn bất động

Dự án đường sắt đô thị Hà Nội, tuyến số 1 được khởi công từ năm 2004 với tổng mức đầu tư phê duyệt là 19.555 tỷ đồng. Trong đó, vốn vay ODA là gần 14 nghìn tỷ đồng của Chính phủ Nhật Bản thông qua JICA, vốn đối ứng là trên 5,4 nghìn đồng.

Đến nay, sau 15 năm vẫn chưa chính thức khởi công dù đã được giải ngân vốn ODA từ năm 2009 đến nay là 842 tỷ đồng. Để rồi đến bây giờ dự án vẫn bất động vì họ ước tính tổng mức đầu tư toàn tuyến đường sắt đô thị số 1 (Yên Viên – Ngọc Hồi) khoảng 81.537 tỷ đồng mới đảm bảo mục tiêu của toàn dự án.

Tuyến đường sắt đô thị số 2 TP Hà Nội, đoạn Nam Thăng Long – Trần Hưng Đạo

Hà Nội từng gây choáng váng dư luận khi Bộ Kế hoạch và Đầu tư báo cáo về tuyến đường sắt đô thị số 2 Nam Thăng Long – Trần Hưng Đạo hồi tháng 11 năm ngoái. Làm sao mà không choáng váng cho được khi tuyến đường này được dự kiến vận hành từ năm 2015 nhưng đến nay vẫn chưa khởi công, mà lùi thời gian hoàn thành đến tận 2027, chậm những 12 năm so với kế hoạch.

Một tuyến đường dài có 11,5km thôi, mà Hà Nội kéo dài tới 11 năm … để chuẩn bị. Không những thế, dù chưa khởi công tổng vốn dự án đã tăng từ 19.555 tỉ đồng thời điểm phê duyệt lên tới 35.678 tỉ đồng. Tức là tăng tới 82% so với ban đầu. Tính ra, cứ mỗi năm là vốn đội thêm ngót 2 nghìn tỉ đồng dù chưa làm gì cả!

Công trình tuyến Metro Nhổn ga – Hà Nội

Dự án đường sắt đô thị Cát Linh – Hà Đông vay vốn Trung Quốc

Người dân cả nước đã quá quen thuộc khi nhắc tới biểu tượng của tình hữu nghị Việt – Trung đường sắt Cát Linh – Hà Đông từ nguồn vốn vay ODA của Chính phủ Trung Quốc và vốn đối ứng trong nước. Dự án này đã bị báo chí phanh phui là đội vốn lên tới ngàn tỷ đồng và qua 4 đời Bộ trưởng GTVT dự án vẫn chưa thể hoàn thành.

Dù khấm khá hơn các dự án khác ở chỗ là nó đã được thi công nhưng lại bị phanh phui ra hàng loạt sai phạm: đến hết tháng 6/2018, số vốn rót vào đường sắt đô thị Cát Linh – Hà Đông theo báo cáo của chủ đầu tư khoảng 11.337 tỉ đồng, nhưng kết quả kiểm toán chỉ ghi nhận khoảng 8.679 tỷ đồng đã đầu tư vào dự án. Số chênh lệch khoảng 2.656 tỷ đồng do chủ đầu tư tính sai khối lượng 360 triệu đồng, sai đơn giá 175 tỷ đồng, sai khác 698 tỷ đồng, chưa đủ điều kiện quyết toán hơn 1.600 tỷ đồng.

Qua ba dự án trên có thể kết luận: Quy trình đội vốn, chậm tiến độ đã trở thành mẫu số chung của các dự án đô thị ở Hà Nội mà câu hỏi bao giờ hoàn thành là điều không ai dám trả lời. Vì dù đã lên kế hoạch cho cả tiền đội vốn và thời gian chậm tiến độ thì mỗi năm báo cáo, con số đó lại kéo dài thêm và được tăng thêm vài nghìn tỷ.

Chưa hết, nếu như hệ quả của phế tích Cát Linh Hà Đông là do nhà thầu Trung Quốc thì vì sao tuyến đường sắt Dự án đường sắt đô thị Hà Nội, tuyến số 1 vay vốn từ Nhật cũng chậm tiến độ và đội vốn khủng như vậy? Là do công tác giải phóng mặt bằng kéo dài từ năm 2012 đến nay vẫn chưa hoàn thành, do bị ràng buộc bởi các điều kiện vạy trong quá trình đàm phán?

Tất cả những vấn nạn, khó khăn kể trên còn chưa thể giải quyết vậy đẻ ra thêm một dự án đường sắt khác liệu có khả thi?

Theo ông Lê Trung Hiếu, Phó trưởng Ban quản lý đường sắt đô thị Hà Nội, phần lớn chiều dài metro số 5 chạy giữa các tuyến đường bộ hiện hữu, đoạn từ Liễu Giai đến Trần Duy Hưng chạy ngầm giữa đường nên “có thể tiết kiệm chi phí, thời gian giải phóng mặt bằng”. Vâng, đó chỉ là lý thuyết thôi thưa ông. Hệ quả của những tuyến đường kể trên đã cho thấy thực tế không hề dễ dàng như ông nói.

Nếu như những dự án chỉ gần 20.000 tỷ mà đội vốn lên tới hơn 80.000 tỷ (như tuyến đô thị số 2) thì chắc chắn Tuyến đường sắt đô thị số 5 cũng sẽ đội vốn không thua kém gì, từ 65.000 tỷ lên tới 260.000 tỷ chăng? Dù một xu cũng là từ tiền của dân mà ra. Nếu nó được dùng một cách hiệu quả liệu niềm tin của dân có bị bào mòn như bây giờ? Để mỗi khi nghe một dự án mọc ra là dân lại ngao ngán, lắc đầu?

Làm ơn đi, trong khi Chính phủ đang phải ráo riết tháo gỡ những khó khăn của nền kinh tế vì hậu quả của đại dịch, Hà Nội lại vội vã đưa ra những đề xuất hết sức bất bình như thế này sẽ chỉ tạo thêm áp lực không chỉ cho nhà nước mà còn cho nhân dân.

Hà Min 

Bài viết liên quan