Quyết định kịp thời và có tính chiến lược của Thủ tướng Phúc: Giữa khủng hoảng, không gì quan trọng bằng “lương thực”

Tạm dừng xuất khẩu gạo dưới mọi hình thức từ 24/3: Quyết định kịp thời và có tính chiến lược của Thủ tướng NXP]

Tôi cảm thấy có lỗi với người dân và đất nước nếu tôi không chia sẽ suy nghĩ của mình về vấn đề hết sức quan trọng này và ở thời điểm này.

Các cụ nhà ta trải qua nhiều thời kỳ đói nghèo đã đúc kết: “Sợ mẹ cha, không bằng sợ tháng ba ngày tám” – tức là sợ “cái đói” giữa những ngày giáp hạt.

Theo dõi các quyết sách lớn của CP và Thủ tướng trong những tháng gần đây, Tôi đánh giá cao quyết định này bởi các lý do sau:

1. Chúng ta đang sống trong một thế giới rất “không bình thường”, khủng hoảng chồng khủng hoảng: Khủng hoảng y tế, khủng hoảng nhãn tiền về kinh tế, tài chính, khủng hoảng về nguy cơ sụp đổ của hệ thống an sinh xã hội…

Các khủng hoảng “phái sinh” cũng lan nhanh và tồi tệ như con Coronavirus, không chừa bất kỳ một nước nào dù lớn hay nhỏ, dù giàu hay nghèo.

Những nước vừa nghèo, vừa thiếu nguồn lực như Việt Nam thì trước hết cần phải đảm bảo “có thực mới vực được đạo” rồi mới bàn tính các chuyện to tát về sau.

2. Vì vậy khi thấy có các hành động, các diễn biến không bình thường thì chúng ta buộc phải hành động trước khi quá trễ. Các bất thường đó là gì?

– Cách đây chỉ vài tháng có hàng đoàn thương nhân và công ty của nước X ra ngoại quốc âm thầm nhưng quyết liệt tìm mọi cách cách mua về “chính quốc” khẩu trang và các đồ dùng y tế thông thường. Cái này chẳng ai để ý vì nghĩ là “chuyện vặt” vì cả thế giới không có thông tin về dịch bệnh.

Nhưng giờ đây cả Mỹ, Châu Âu và Đông Nam Á “lâm bệnh” thì các nước này giờ mới tá hỏa vì không có khẩu trang để dùng và khẩu trang nay trở thành mặt hàng xa xỉ rất khó kiếm.
Ngay cả Anh, Pháp, Italy… mới chỉ cách đây một tháng vẫn nhậu nhẹt tưng bừng, “như chưa hề có dịch” vì có biết gì đâu mà để phòng!

– Tương tự như vậy, loại thuốc sốt rét mà giờ đây Mỹ và châu Âu mới bắt đầu thấy công dụng trong việc chữa trị Coronavirus thì đã bị “vét” ồ ạt ra từ trước đó vài tuần.

– Về lúa gạo: Tuy chưa xảy ra tình trạng khan hiếm trên diện rộng nhưng qua quan sát bình thường cũng có thể thấy giá lúa gạo đang tăng lên dần đều ở khu vực Đông Nam Á.

3. Còn nhớ, chỉ trước Tết hai, ba tháng dịch tả lợn xuất hiện trên diện rộng ở TQ. Thương lái nước này sang ta mua thịt heo rầm râp, đến khi cơ quan chức năng “phát hiện” thì giá thịt đã phi mã, còn người lao động nghèo chỉ liếc nhìn miếng thịt lợn như một món ăn xa xỉ.

4. Nếu không tạm dừng xuất khẩu lúa gạo lúc này thì ai dám đảm bảo với những đơn hàng xuất khẩu khủng đang chờ được thực hiện thì có lẽ không cần chờ vài tháng mà thậm chí chỉ cần vài tuần ba tuần thì lúa, gạo Việt Nam cũng có khả năng khan hiếm như khẩu trang hiện nay vậy.

Đa phần dân nghèo hiện nay với công ăn việc làm hết sức bấp bênh, lại đang phải chi tiêu dành dụm những đồng tiền cuối cùng khi đang chờ cách ly… sẽ sống ra sao khi thiếu hạt gạo, hoặc khi lúa gạo vẫn còn nhưng giá thì ở trên trời.

Và cũng chẳng cần phải là nhà dự báo này nọ cũng có thể biết trước nguy cơ đói nghèo, tội phạm và dịch bệnh cũng theo đó mà gia tăng theo cấp số nhân.

5. Một số người tìm cách “phản biện” cho rằng quyết định này của Thủ tướng có thể ảnh hưởng đến nông dân và các doanh nghiệp xuất khẩu lúa gạo vào thời điểm “thuận lợi” như: hiện nay Việt Nam đang chuẩn bị bước vào vụ thu hoạch mới, lượng gạo tồn đọng trong doanh nghiệp và người dân khá lớn, ta không thể “đói” được vì cứ 3-4 tháng lại có một vụ thu hoạch…

– Các phân tích trên có thể đúng nhưng xác suất ít cũng chỉ chỉ 50/50 thậm chí còn thấp hơn. Thậm chí việc so sánh Quyết Định ngày 23/3/2020 của Thủ tướng NXP với quyết định tạm dừng xuất khẩu gạo năm 2008 cũng sai cơ bản trong phép so sánh về bối cảnh trong nước và quốc tế (sẽ nói ở một stt khác khi có dịp):

(i) Điều gì sẽ xảy ra nếu hàng triệu tấn gạo được xuất đi với số lượng không kiểm soát được giống như việc xuất khẩu thịt lợn qua biên giới trước đây?;

(ii) Với số lượng lớn người và các tỉnh, thành bị cách ly như hiện nay chưa ai có thể tính chính xác được thực sự sẽ có bao nhiêu người còn khỏe mạnh, tham gia lao động trực tiếp, sản xuất ra cây lúa, hạt gạo trong các vụ mùa sắp tới;

(iii) Cũng chưa có thống kê nào hiện có đủ độ tin cậy về mức độ ảnh hưởng của bệnh dịch đối với giao thương trên thế giới thời gian qua, cũng như tình trạng thiếu lương thực đang xảy ra ở các nước xung quanh chúng ta. Mức độ hạn nặng của vùng đồng bằng sông Cửu Long chắc chắn sẽ tác động mạnh đến sản lượng lúa gạo của Việt Nam trong năm nay.

– Các “phản biện” mới chỉ tính thiệt hại một chiều với nông dân và một số doanh nghiệp, mà chưa tính hết một cách khách quan, tổng thể đối với đất nước và xã hội.

Trước hết, sự bình ổn về giá lương thực giúp người dân ổn định về tâm lý, không lo sợ về cái đói, giá cả lương thực tăng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của họ. Bình ổn lương thực với giá cả hợp lý, hợp túi tiền của người nghèo là cái được lớn nhất.

Ngoài ra, các ý kiến “phản biện” cũng chưa cho thấy khả năng nữa là giá lương thực thậm chí có thể còn cao hơn rất nhiều trong thời gian 2 tháng tới và lúc đó, sau khi đánh giá lại, và CP cho phép xuất khẩu gạo trở lại thì người dân và doanh nghiệp thậm chí còn có lợi hơn thì sao?

6. Hơn nữa, quyết định của Thủ tướng chỉ là tạm dừng trong khoảng thời gian 2 tháng, chứ không phải cấm để các bộ, ngành, địa phương liên quan có đủ thời gian đánh giá lại tình hình và có các dự phòng thích hợp để Thủ tướng xem xét các biện pháp tiếp theo.

7. Ở một góc độ khác, từ tầm quản lý vĩ mô của Thủ tướng cũng như của bất kỳ lãnh đạo các nước trong thời kỳ khủng hoảng hiện nay, không ai dám liều mạng đánh cược vào cái lợi nhỏ nhoi chỉ vài ba trăm triệu USD nếu “thắng” trong xuất khẩu gạo (mà tỷ lệ thắng vẫn còn rất bấp bênh), để đổi lấy sự ổn định chiến lược rất cần thiết và vô giá của đất nước vào lúc này.

8. Dừng xuất khẩu gạo tạm thời lúc này là quyết định đúng. Cái này tương tự như đánh bạc ở cửa trên, ta là người cầm cái luôn nắm chắc phần thắng dù giá cả có dao động lên hoặc xuống trong ngắn hạn.

P/S: Để kiểm tra lại thông tin và phân tích vừa nêu, tôi đánh bằng tiếng Anh “Giá thực phẩm tăng lên trong năm 2020” trên trang tìm kiếm Google thì có 1 tỷ 30 triệu kết quả.

Thú vị là, với câu hỏi ngược lại “Giá thực phẩm giảm đi trong năm 2020”, thì chỉ có 250 triệu kết quả (tức chỉ bằng một phần tư). Thậm chí trí tuệ nhân tạo của Google còn hỏi lại xem có phải tôi đánh nhầm, mà muốn tìm kiếm thông tin là giá thực phẩm tăng lên trong năm 2020 không?

Như vậy, thông tin trong kho dữ liệu khổng lồ của Google cũng cho ra kết quả với tỷ lệ áp đảo 4 trên 1 là giá lương thực sẽ tăng trong năm 2020!

FB Hoang Anh Tuan 

TIN MỚI